Kirasê heyvê

Di nivîsa duyem da li ser mekan û li hemberî mekana ku kirde li ber rabûye û tê da wextek dirêj derbaskiriye dabû ber xwe. Di vê nivîsê da em ê li ser îmgeyên şa’r bisekinin. Îmgeya sereke û li derdora imgeyan wezifeya komkirinê ku dane ser pişt jî gelek in û cur bi cur in. Îmge her tim li dû xwe geremolek dihêle, qelebalixek soyut û kaotîk. Cihê amadekirine erka helbestê bo hêmaya sereke karkeriya ku hatine dayîn û germe bi biwêjek weynin ser ziman, di binî de hûr hûr gerîn e pênasekirina ew peyvan. Ev peyvên me welat, esman, çiya, hezkirin û hêz, rizgar, dagirker, şûr û qelem, ba û beybûn, deşt û şikeft, serbestbûn û tenêtî. Peyvên ku ji malê ne bi dilsoziyek bi zend û bend fikir û raman, hest û dil geş kiriye. Bo “kirasê” ku hezar sal e me diparêze. Hem bi çavên xwe hem jî bi dengê xwe qet biyanî nîn bû ev peyv. Min xwe çaxê gîhand îmgeyê tehm û rengê kakila wî li ser xwe bû.

Îmgeyên beşa ewil da serdevkî an wek girizgehek reng û şêwaza hêmakirinê me diyarkiri bû. Ji her sê beşan îmgeyek sereke di destê me da heye û min balkişandibû ser îmgeyên helbestkar ku wek zincîrek dane pey hevûdin. Beşên bi navê -bo sê beşên dawî- “Em leqeyên hubrê ne”, “ji dûr dûrtir”, “Nefetisîn em bûn av” da bi temamî sê sed û nod û penç helbest hatiye weşandin. Pirtûkê de bi temamî em pênçsed û sî û çar şi’r dixweynin. Ev her sê beş jî wek beşa ewil helbest kin in riste jî hatine jêkirin û şe kirin. Lê beşa dawî da riste gelek hatine şikestin û tewandin, li ser risteyan siya şikestinê wek rojê tê xuyakirin.

Îmge çi ye û çawa tê avakirin? Di pêvajoya/demajotina avakirina wê da çi li ser xwe bar dike û kiriye? Di helbesta modern û post-modern da bersivên ku hatine dayîn ji xeynî pênasekirinên cur bi cur; bersiv û pirsên van hê jî didome. Helbestkar Ronak îmgeyek kêrhatî û pirî caran hatiye bikaranîn daye ber me. Bikaranîna ev îmgeyê hem wêrekiyê dixwaze hem jî hişek bêjinga wê xurt. Çimkî tiştek bi salan were bikaranîn bivênevê deforme dibe, ji çav dikeve lê piştî wextek, ger li ser xwe be, vedigere klasîkbûnê jî. Helbestkar di destpêkê da îmgeyek zehmet honandiye. Îmgeya “kirasê” bi qasî îmgeyên wekî “gul”, “por”, “çav” û “dil” –ev çar îmge li seranserê wêjeya cîhanê da jî her tim populer e- hatibe bikaranîn jî li gor ev mînakan zêde nehatiye derbkirine û peritandine. Kiras ji nirxa xwe tiştek kêm nekiriye û ji xwe neketiye di ser da jî bi her bikaranînê va mezin bûye, bandora xwe berfireh kiriye.

“Kiras” di helbest û Wêjeya Kurdî da îmgeyek bi tena serê dibe ku were xeberdan, nirxandin. Peyvek e ku bikaranîna wî gelek xurt e çiqas sade ewqas kêrhatî; wek li ser kirasek sade motîfên rengareng bê neqişkirin. Çi keyfxweşî û xem, çi hêvî, çi binketî, çi di cihê xwe da asêmayîn… Li hemberî me peyvek serkeftî heye û xwe gihiştandiye astek bilind. Vegeriyaye efsaneyek li dû xwe daye xeberdan û şîroveyan li ser xwe zêdekiriye. Xwe daye ber das û rexneyan. Berfirehiya ku dihewîne ev jî bi piştgiriya hêza jinûva yê gurzê wî vedigerîne polî. Bi rastî jî nivîskar û helbestkarên me vê peyvê bi serkeftî bikaranîne. Lê em jibîr nekin û nedin jibîrkirin ku piştî her serkeftinê “enqazek/kavilek” miheqeq xwe dide hîs û xuyakirin.

Kî dizane belkî enqaza ku tê dîtîn bi kiras tê veşartin an dide destnîşan kirin. Îmgeya kirasê perçeyek ji jiyana ku em dijîn rih û tevgirtina wî bo veşartokên me jî tu dibêy qey zêrê zêran e. Ş’ir di risteyên xwe da dixwaze bi dilê xwe tiştan bitewîne, bişikîne, ava bike an veşerê û bixemelîne. Vêga ji helbestên cur bi cur risteyan bixweynin: “ji xwe re Kirasek nû ji tenêtiyê didirû/tenêtî tenê li bejna te tê”, “fistanek didirûm ji bo xwe/fistanek ji gulên serserî û zêr”, “êvara rihanên hişt hat/Kirasê çivîkan li xwe bikin”, “ewrê ku fistanê zarokatiye me ye/didirûm li ber bayê/(…)/bi derziya ji tiliyên xwe/Kirasê zarokatiya me ye”, “Kirasên me ji êvaran dirêjtir/gomlegê te ji berfê spîtir”, “wek qehweya fincana mircanî were/bila Kirasê te ji avê be”, “sibehek wekî tevî sibehan/Kirasên rojê li ser me” û hwd.

Mînakên di berheme dane gelek zêde ne. Ji xeynî îmgeya kirasê bax û baxçe, gul û sosin, av û kanî, şev û roj, qehwe û fincan… Di destê me da doneyên encama pirtûkê gelek in. Hin helbestên xwe da rasterast bi xwîneran re diaxive, piranî li hemberî xwe bi cih bivê jî xwîneran jî dike şîrekê xwe. Helbesta bi navê “halpirsin”e ev şêwaz bi eşkere tê dîtin. Dîsa helbesta wê ya bi navê “zarok” li hemberbûna xwe bi cih bûyine ra mînakek baş e. Her beşên hunerê bo kirde, temaşevanan û xwîneran wezifeya eynîkê dike armanç û helwest. Helbest teqez eynîkek pîr û pak e pirî caran.

Di binyada ş’iran da pirsgirêk li wate gerîn û nedîtina wî ye. Wate, binyada rasteka wiye yanî di koka wî da têkildayîn heye. Rasteka metnên helbestî çaxê meriv bide ber xwe wate ji vegotinê vediqete. Mizgîn Ronak helbestên xwe da maneya ku daxwaza wê kiriye di cî da rêk û pêk daye. Helbestkar berhema xwe gihiştandi be destê xwîner, niyeta şandyar û niyeta wergir da newalek fireh tinebe ew peyam û armanc gelek caran digîhije cîhê xwe. Helbestkar jixwe helbestek bi civate ra hatiye girêdan, honandiye. Wateya ku di berhemê da hatiye dayîn: Lihevkiriye. Ev jî navbera şandyar û wergir da ji îzafiyete bêhtir bi rêya manayê va têkildayinek dide der. Ev her du alî jî heta cihek li ber xwe dide, her du helwest û tevgirtin hemû wateyê nede jî –jixwe hewce jî nake- piştî demek bi ajotina îmgeyan ji hevsarê xwe diqete û di valahiyek da tiştên ne tişt li ser milê xwe bar dike. Belê mijar her tiştê di wêjeyê da kin û kurtasî ji hû heta bi mû ye. Îmgeyên ku bênavber tên bikaranîn û bi kêr tê; ya di dawiya dawîn da leqayê perişaniyê tê yan wek peyva me ya kirasê xwe mezin dike, bi hemû ahenga xwe diherike. Mînakên wiye çeşît çeşît rê li ber berheman vedike û hebûna maneya ku li pişt ketiye jî dide hîs kirin.

Nîşana pêvxistina berhemek/helbest di serî da yek ji wan jî îmgeyên ku xwe didin pêş. Îmge xwe ji nû va diafîrine, di hin wextên kin da jî qalik diguherîne. Çareserkirinek -bo îmgeye- wî yê pîr û pak nîn e, pêvxistina wî jî fêmkirina wateyê dereng dixe, çimkî armanca wî jî ev e. Em bi hişek rasterast binirxînin îmge ne mecburê bi daxuyaniyek armanca xwe eşkere bike û li ser xwe agahdariyê bide. Ev qada hêmakirinê ye bêşik encama neberbiçav/soyut jî bi xwe re tîne. Hêma û hêmakirinên Ronak xwîner û maneyê bi tena serê xwe dihêle. Îmgeyên nivîskar di vê qadê da bi rihetî daye pişt wî û dimeşine.

Uslûb nêzikatiya şa’r û helwesta wê sar e, navberkek daniye, sînorên xwe jî diyar kiriye. Ev encam bi piranî meriv dibe notrbûnê. Vêga risteyên ku em ê bixweynin îspata wiye. Wek di helbestê da notrbûna xwe dide dest. Ş’îra bi navê “Neynûk” da wisa dibêje; “bikşînî nabe/nekşînî xirab e/di bin neynûkan de/heps maye her tişt”. Çiqas hîs a ku nizanibe rê bi ku de diçe û ji nav meseleyên lokal nikaribe derkeve jî helbesta me nişana notrbûnê ye. Şa’r ti car dev ji civakê bernade. Nortbûna helbestê ji aliyek parastina kirde ye. Parastina civakê nerm bi nerm çûye serî, di çav re nekiriye û xwîner bi pê berşoşkî nebûye. Li hemberî civatê xeydok e, bêdeng e bi tevgirtina notrbûna xwe jî wiya piştrast dike. Wateya helbestan ast bi ast e û qeweta wî têr dike di denge xwe da jî distrîne. Meseleya civakê ji civakê re dihele para wî dide deste wî vedikişe, nakeve navbera wan, bi vegotinek zelal û bi hêmakirinê jî dide der. Ger me nivîsa xwe top bikin Mîzgin Ronak îmgeyên ku dest avêtiye çiqas qalib û nasbar bin jî bi dengê xwe ye xweser derxistiye rojê û hêza xwe ji kokên xwe wergirtiye, bi rabûnek zelalî jî bi serketiye.

Yazının Türkçesini buradan okuyabilirsiniz.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

dinamobet
1xbet
nakitbahis
ngsbahis
bahigo
onwin
paribahis
perabet
piabet
pinup
pulibet
redwin
sahabet
bahigo
perabet
ngsbahis
onwin
bahiscom
paribahis
belugabahis
tipobet
piabet
pulibet
sahabet
bahigo
limanbet
makrobet
mariobet
meritking
mobilbahis
mostbet
cratosslot
sekabet
dinamobet
bahigo
perabet
ngsbahis
onwin
bahiscom
paribahis
belugabahis
tipobet
bahigo
onwin
bahigo
betcup
matbet
mariobet
mariobet
setrabet giriş
supertotobet giriş
tarafbet giriş
tipobet giriş
tulipbet giriş
tümbet giriş
vdcasino giriş
winxbet giriş
betpark
betroad
bets10
bettilt
betvole
casibom
casinomaxi
casinoper
dinamobet
grandpashabet
goldenbahis
holiganbet
hovardabet
imajbet
interbahis
jojobet
asyabahis
bahsegel giriş
bahsegel giriş
casibom giriş
betvole
casibom
bets10
casinomaxi
casinomaxi
casinoper
cratosslot
dinamobet
dumanbet
grandpashabet
betvole
casibom
bets10
casinomaxi
casinomaxi
casinoper
cratosslot
dinamobet
dumanbet
grandpashabet
superbetin
sekabet giriş
baymavi
bahsegel
betonred
betmatik
betlike
setrabet
slotbar
superbahis
timebet
tipobet
tumbet
vdcasino
vevobahis
bahiscom
casibom giriş
lidyabet giriş
lidyabet
jojobet
betmarlo giriş
marsbahis giriş
betcup giriş
bets10
Asyabahis
betmoon
betnano
betkom
betine
bet
betebet
nakitbahis
mrbahis
mostbet
mobilbahis
milosbet
meritking
milanobet
matbet
markajbet
matadorbet
lordbahis
rexbet
rokubet
romabet
sahabet
savoybet
sekabet
setrabet
superbet
tarafbet
tipobet
tulipbet
tumbet
winxbet
neyine
noktabet
norabahis
oleybet
onbahis
onwin
orisbet
padisahbet
palacebet
paribahis
parmabet
perabet
piabet
pinup
pokerbeta
polobet
pusulabet
redwin
kralbet
ligobet
mariobet
limanbet
limanbet
matadorbet
matbet
meritking
milanobet
milosbet
mostbet
mrbahis
nakitbahis
extrabet
gobahis
gorabet
hilbet
ikimisli
Abdulla62630105
jetbahis
jojobet
klasbahis
betpark
betpas
betper
interbahis
goldenbahis
betcup
slotbar
asyabahis
xslot
restbet
rexbet
rokubet
romabet
sahabet
savoybet
sekabet
setrabet
supertotobet
superbet
tipobet
tarafbet
tulipbet
tumbet
winxbet
vdcasino
extrabet
favoribahis
favorisen
gobahis
gorabet
grandpashabet
hilbet
ikimisli
imajbet
intobet
jasminbet
jetbahis
jojobet
klasbahis
betorspin
betpark
betpas
betper
betroad
betsat
elexbet
avcılar escort
esenyurt escort
bahçeşehir escort
beylikdüzü escort
bakırköy escort
halkalı escort
şirinevler escort
şişli escort
istanbul escort
esenyurt escort
avcılar escort
tarafbet
betist giriş
showbet
xslot giriş
favorislot
barn festival
pragmatic slot oyunları
radissonbet
egt oyna
betmarlo
floating dragon oyna
bonus hunt" rel="dofollow">bonus hunt">bonus hunt
aresbet
tombala oyna
wild wild riches oyna
betibom
dog house megaways
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
wild west gold oyna
markaj giriş
trwin giriş
altıncasino
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
sugar rush oyna
hiperwin
sweet bonanza oyna
diyarbet
diyarbet
mrbahis
favorislot
markaj giriş
trwin
big bass bonanza oyna
gates of olympus oyna
egt oyna
favorislot
markaj giriş
trwin
betingo
bahisbudur
casi pol
casipol giriş
casipol giriş
casipol
casipol
romabet
mrbahis
casipol şikayetvar
casipol giriş
casipol twitter
casipol şikayet
casipol
casipol güncel giriş
casipol güncel
casipol giriş
casipol girişi
Betmarino
Maltcasino
Noktabet
Pokerklas
Klasbahis
Betingo
Avrupabet
Betcio
Pashagaming
Pusulabet
Betexper
Betsmove
Slotbar
Betnano
Galabet
Betexper
Cratossporting
Dumanbet
Elexbet
Favorislot
Gebze Escort
xuhbebie
pendik escort
restbet
restbet