Detaylı bilgi için betmatik adresini ziyaret edebilirsiniz.
Bilim insanları, antik DNA incelemeleriyle veba hastalığının insanları 5.500 yıl önce de etkilediğini ortaya koydu. 18 Haziran 2026 üzerinden yayımlanan araştırmada, Doğu Sibirya’daki Baykal Gölü çevresindeki dört avcı-toplayıcı mezarlığında bulunan kalıntılar incelendi. Uluslararası bir ekip, antik dişlerden elde edilen DNA örneklerini analiz ederek Yersinia pestis bakterisinin daha önce bilinmeyen erken dönem türlerini tespit etti. İncelenen 46 kişiden 18’inde veba bakterisine dair genetik izler belirlendi ve bu oran, bazı Orta Çağ mezarlarında gözlemlenenlerden daha yüksek çıktı. Çalışma, Kopenhag Üniversitesi’nin katkılarıyla gerçekleştirildi ve sonuçları Nature dergisinde yayımlandı.
Uzun yıllardır gizemini koruyan çocuk ölümleri üzerine yapılan bu araştırma, mezarlardaki olağan dışı ölüm dağılımını açıklamaya yönelik önemli bulgular sunuyor. Özellikle çocuklar ve gençler arasındaki yüksek ölüm oranları dikkat çekici bir şekilde kaydedildi. Radyokarbon tarihlendirme verileri, birçok kişinin kısa bir zaman diliminde yaşamını yitirdiğini gösterdi; bazı durumlarda ise kardeşlerin veya ebeveyn-çocuk çiftlerinin aynı dönemde öldüğü ve birlikte gömüldüğü belirlendi. Araştırmacılar, bu durumun topluluklarda ölümcül veba salgınlarının yaşandığını düşündürdüğünü ifade etti.
Araştırmanın bulguları, erken dönem vebanın sanıldığından daha ölümcül olabileceğine işaret ediyor. Daha önceki çalışmalar, bu türlerin büyük epidemilere yol açamayacak kadar zayıf olduğunu öne sürüyordu; ancak güncel veriler yeni bir perspektif sunuyor. Bilim insanları, antik veba türlerinde daha sonraki dönemlerde görülmeyen özel genetik yapıların varlığını keşfetti. Bu yapının güçlü bağışıklık tepkilerini tetiklemesi nedeniyle enfeksiyonların ölümcüllüğünü artırmış olabileceği düşünülüyor.
Kopenhag Üniversitesi’nden Doç. Dr. Martin Sikora, antik veba türlerinin pirelerle yayılma mekanizmasına sahip olmamasına rağmen son derece tehlikeli olabileceğini belirtti. Ayrıca araştırma, vebanın kökenine dair tartışmalara da yeni veriler sağlıyor. Elde edilen bulguların hastalığın ilk olarak Orta Asya veya Kuzeydoğu Asya’da ortaya çıktığı görüşüne destek verdiği ifade ediliyor.
Sonuç olarak arkeolojik veriler, araştırmaya konu olan avcı-toplayıcı toplulukların günümüzde hala veba taşıyan dağ sıçanlarıyla yakın ilişki içinde olduğunu gösteriyor. Bilim insanları, hastalığın enfekte dağ sıçanlarından insana geçmiş olabileceğini ve tarih öncesi dönemlerde ciddi salgınlara yol açmış olabileceğini değerlendiriyor. Bu çalışma ile antik döneme dair önemli ipuçlarına ulaşılmış oldu ve gelecekte yapılacak araştırmalara ışık tutması bekleniyor.
Güncel erişim için betmatik giriş sayfasını inceleyebilirsiniz.
